P3DRC
WŁAŚCIWOŚCI, ZASTOSOWANIE, DOBÓR
Materiały do druku 3D
Filamenty techniczne, poliamidy proszkowe, żywice i elastomery dobieramy razem z technologią oraz warunkami pracy części.

DOBÓR MATERIAŁU DO ZASTOSOWANIA

Materiały do druku 3D

Druk 3D z tworzyw sztucznych wymaga doboru materiału razem z technologią. Bierzemy pod uwagę sztywność, elastyczność, temperaturę pracy, odporność chemiczną, wygląd powierzchni oraz budżet projektu.

Poniżej znajdziesz główne grupy materiałów do druku 3D i kryteria wyboru. Dostępność konkretnego tworzywa, jego odmiany i dokumentacji potwierdzamy dla danego zapytania. Informacje o sposobach wytwarzania pozostają na stronie Technologie druku 3D →.

GŁÓWNE GRUPY

Materiały do druku 3D: nasze grupy

01

Filamenty techniczne

Filamenty techniczne

Sztywne, elastyczne, odporne cieplnie i wzmacniane tworzywa do technologii FFF.

Zobacz materiały →

02

Poliamidy SLS i MJF

Poliamid w druku 3D: SLS i MJF

Proszki do trwałych, lekkich i złożonych części funkcjonalnych.

Zobacz materiały →

03

Żywice

Żywice

Materiały do gładkich, precyzyjnych i specjalistycznych wydruków SLA, mSLA i DLP.

Zobacz materiały →

04

Elastomery

Elastomery

Materiały do części wymagających sprężystości, tłumienia lub kontrolowanego odkształcenia.

Zobacz materiały →

CZTERY PYTANIA

Jak dobieramy materiał?

01

Wytrzymałość

Jakie obciążenia i naprężenia będzie przenosić część?

02

Temperatura pracy

W jakim zakresie temperatur element będzie używany?

03

Środowisko

Kontakt z chemią, wilgocią, UV lub żywnością wymaga osobnej oceny.

04

Elastyczność i wygląd

Czy część ma się uginać i jaki efekt powierzchni jest wymagany?

SZYBKI PUNKT STARTOWY

Jaki materiał do jakiego zastosowania?

Poniższe wskazówki pomagają zawęzić wybór. Ostateczny materiał dobieramy po sprawdzeniu funkcji elementu, obciążeń i środowiska pracy.

Prototyp i wygląd

PLA sprawdza się przy modelach wizualnych i szybkich testach. Gdy ważny jest drobny detal albo gładka powierzchnia, analizujemy również żywice.

Część funkcjonalna

PET-G jest częstym punktem wyjścia dla uchwytów, obudów i prototypów użytkowych. ABS lub ASA rozważamy, gdy liczy się obróbka albo warunki zewnętrzne.

Obciążenie i temperatura

Do części bardziej obciążonych lub pracujących w cieple rozważamy PA, PC i kompozyty wzmacniane. Decyzję opieramy na warunkach pracy.

Elastyczność i wymagania specjalne

TPU dobieramy do elementów elastycznych. Przy wymaganiach ESD, palności albo odporności chemicznej analizujemy dodatkowe odmiany filamentów.

Porównaj technologie druku 3D → Zobacz przykładowe realizacje →

01

Filamenty techniczne do FFF

Materiały w postaci żyłki dobieramy do wymaganej sztywności, odporności termicznej, warunków pracy i sposobu obciążenia części.

Filamenty techniczne do FFF
PLA – polilaktyd

W pełni biodegradowalny polimer należący do grupy poliestrów alifatycznych. Otrzymuje się go z surowców odnawialnych, na przykład mączki kukurydzianej, z tego też powodu zwany jest „filamentem ekologicznym”.

Właściwości polilaktydu

  • odporność termiczna (45°C-55°C) – 2/5
  • udarność – 3/5
  • sztywność – 5/5
  • twardość – 4/5

Zastosowania polilaktydu:

projekty edukacyjne, prototypowanie, wizualizacja produktów gotowych oraz półproduktów, wzornictwo przemysłowe, projektowanie wnętrz, modele koncepcyjne, materiały reklamowe, dekoracja, figurki.

Premium PLA – Odpowiednio wyselekcjonowane koncentraty barwiące sprawiają, że elementy wytworzone z wykorzystaniem Premium PLA posiadają intensywne kolory. Niewątpliwą zaletę Premium PLA stanowi niski skurcz przetwórczy, przez co materiał ten z powodzeniem może być stosowany w wielkogabarytowych wydrukach 3D. Elementy wytworzone z wykorzystaniem Premium PLA cechują się bardzo wysokimi walorami estetycznymi związanymi ze spoistością warstw, nawet przy dużych kątach pochylenia powierzchni elementów.

PET-G

PET-G to materiał techniczny stosowany w druku FFF/FDM, wybierany do prototypów funkcjonalnych i części użytkowych. Łączy dobrą stabilność wymiarową z odpornością na wilgoć i umiarkowane obciążenia. Właściwy wariant dobieramy do temperatury, kontaktu z chemikaliami oraz czasu pracy elementu.

Właściwości

  • odporność termiczna (70°C) 4 (5*)/5
  • udarność – 4/5
  • sztywność – 4/5
  • twardość – 5/5

Zastosowanie PET-G:

prototypowanie wizualne i funkcjonalne, testy dopasowania, modele koncepcyjne, oprzyrządowanie produkcyjne, półprzeźroczyste produkty, chemiczna odporność na kwasy, sole czy substancje alkaliczne jeszcze bardziej rozszerza zakres jego możliwości.

Standardowo stosujemy dwie odmiany Premium PET-G oraz Premium PET-G HT100

  • Premium PET-G – bardzo dobre właściwości mechaniczne pod względem sztywności, twardości i odporności na uderzenia, odporny chemicznie, wysoka dokładność wymiarowa, łączy zalety PLA i ABS, hydrofobowy, bardzo trwały i elastyczny, materiał bazowy dopuszczony do kontaktu z żywnością.
  • Premium PET-G HT100 – materiał dla tych, którzy wymagają od wydruków doskonałej trwałości oraz działania w rzeczywistych warunkach, pozwala na drukowanie 3D przedmiotów z dokładnym zachowaniem wymiarów, co jest szczególnie istotne przy projektach składających się z wielu elementów. Jednym z największych atutów PET-G HT100 jest podwyższona *odporność na temperaturę wynosząca 100°C. Posiada wysoką stabilność wymiarową oraz wytrzymałość mechaniczną, dopuszczenie FDA materiału bazowego oraz znakomitą trwałość oraz wytrzymałość drukowanych elementów.
  • Premium PET-G CF – modyfikowany włóknem węglowym, charakteryzuje się zwiększoną sztywnością, odpornością termiczną sięgającą 110°C, odpornością mechaniczną przy zachowaniu niskiego skurczu i dobrej adhezji warstw. Wydruki mają typowe dla kompozytów CF czarne, matowe wykończenie, odporne są na warunki atmosferyczne oraz posiadają wysoką stabilność wymiarową. Materiał polecany do elementów technicznych narażonych na obciążenia – uchwyty, obudowy, osłony i trwałe części funkcjonalne.
  • Premium PET-G FR V0 – to bezhalogenowy, ognioodporny filament opracowany na bazie popularnego PET-G. Materiał został stworzony aby spełniał wymagania normy palności UL 94 V0, co oznacza, że pionowe palenie się filamentu lub wydruku trwa maksymalnie 10 sekund. Większość standardowych tworzyw sztucznych charakteryzuje się niską odpornością na ogień, dlatego opracowano Premium PET-G FR V0 – trudnopalny i samogasnący materiał zapewniający wyższy poziom bezpieczeństwa w środowisku pracy i codziennego użytku.
Flex / TPU

TPU, często określany jako filament Flex, jest elastycznym materiałem do druku 3D. Dobieramy go do elementów wymagających kontrolowanego ugięcia, tłumienia drgań lub odporności na rozciąganie. Konkretna twardość i wariant zależą od funkcji części oraz warunków pracy.

Właściwości Flex / TPU

  • odporność termiczna (+-65°C) 3*/5
  • udarność – 5/5
  • sztywność – 1/5
  • twardość Shore 98A

Zastosowanie Flex / TPU:

Uszczelnienia o wysokiej odporności chemicznej, wykonywanie elementów pełniących rolę adsorbentów energii, części funkcjonalne, tuleje, tłumiki drgań, futerały ochronne, części zatrzaskowe.

Odporność na działanie węglowodorów i dobra laminacja pomiędzy warstwami umożliwia wytwarzanie elementów uszczelniających, od których wymaga się odporności na działanie wszelkiego rodzaju płynów eksploatacyjnych oraz zapewnienia jak najwyżej szczelności. Ponadto elementy wytworzone z tego materiału znajdą zastosowanie jako części rozpraszające energię, a więc wszelkiego rodzaju odbojniki czy tłumiki drgań.Materiał ten cechuje się wysoką odpornością na rozciąganie i rozdzieranie, odpornością na wiele popularnych olejów przemysłowych i chemikaliów, stabilnością kształtu oraz właściwością materiału w zakresie temp. -30 do +65°C, dobrą odpornością na promieniowanie UV oraz wysoką odpornością na starzenie. Filament elastyczny S-Flex 98A wykazuje odporność na działanie słabych i rozcieńczonych kwasów i zasad oraz do 500% wydłużenia przy zerwaniu.

Styrene (ABS/ASA)

Filament na bazie akrylonitrylo-butadieno-styren, cechujący się łatwością obróbki. Jeżeli w wydrukowanym elemencie mają zostać wykonane nawiercenia, gwinty lub ma być szlifowany, będzie on właściwym wyborem. Dodatkowo można poddać go kąpieli acetonowej, dzięki której wydrukowane powierzchnie zyskają na wyglądzie – zostaną wygładzone.

Właściwości Styrene (ABS/ASA)

  • odporność termiczna (85°C-90°C) 5/5
  • udarność – 4/5
  • sztywność – 5/5
  • twardość – 4/5

Zastosowania Styrene (ABS/ASA):

produkcja wszelkiego rodzaju obudów, osłon, ochraniaczy, zabezpieczeń i innych podobnych przedmiotów narażonych na uderzenia, możliwość obróbki mechanicznej pozwala na wytwarzanie przedmiotów ułatwiających i umożliwiających wszelkiego rodzaju montaż np. uchwyty, przymiary, wytwarzanie funkcjonalnych części, wzornictwo przemysłowe, niestandardowe komponenty, oprzyrządowanie, narzędzia produkcyjne, części przeznaczone do użytku końcowego, niestandardowe komponenty, elementy wymagające odporności na ekspozycję zewnętrzną.

Standardowo stosujemy dwie odmiany filamentów, Premium Smart ABS oraz Premium ASA 275.

  • Premium Smart ABS – charakteryzuje się dużą udarnością przy relatywnie wysokiej sztywności, wysoką wytrzymałością mechaniczną, zmniejszonym współczynnikiem skurczu przetwórczego (0.5-0.7%), łatwością obróbki poprzez szlifowanie, wiercenie, piłowanie, niską absorpcją wody. Niewątpliwą zaletą tego materiału jest zachowanie właściwości w temperaturach osiągających nawet – 40°.
  • Premium ASA 275 – Skład Premium ASA 275 (akrylonitryl-styren-akrylan) został specjalnie zmodyfikowany, aby uelastycznić materiał, poprawić parametry płynięcia i zredukować skurcz. Materiał jest odporny na promieniowanie UV oraz pozostałe warunki atmosferyczne. Główną zaletą jest odporność termiczna (VICAT – 94°C; HDT – 85°C), wysoka udarność, doskonała odporność na ekspozycję zewnętrzną oraz wysoka wytrzymałość mechaniczna.
Poliwęglan PC CF

Zaawansowany materiał inżynieryjny na bazie poliwęglanu (PC) z domieszką włókna węglowego, przeznaczony do druku 3D w technologii FFF. Cechuje się bardzo wysoką odpornością mechaniczną, sztywnością oraz stabilnością wymiarową, także w podwyższonych temperaturach. Domieszka włókna węglowego znacząco poprawia odporność na pełzanie, uderzenia i obciążenia dynamiczne, a także eliminuje problem skurczu i odkształceń podczas druku. PC CF wyróżnia się również charakterystycznym czarnym, matowym wykończeniem, typowym dla materiałów zbrojonych CF.

Właściwości:

  • odporność termiczna: do 139°C
  • udarność – 4/5
  • sztywność – 5/5
  • twardość – 5/5
  • stabilność wymiarowa – bardzo wysoka
  • wykończenie – czarne, matowe, techniczne

Zastosowanie PC CF: Elementy konstrukcyjne i nośne, obudowy przemysłowe, części pracujące w środowiskach narażonych na temperaturę, tarcie lub obciążenia mechaniczne. Polecany wszędzie tam, gdzie wymagane są cechy techniczne klasy przemysłowej: wytrzymałość, odporność termiczna oraz trwałość eksploatacyjna. Doskonały wybór do prototypów funkcjonalnych, produkcji niskoseryjnej i komponentów wymagających wysokiej odporności środowiskowej.

Poliamid / nylon (PA)

Premium PA12 CF15 – Jest to zaawansowany kompozyt poliamidowy wzbogacony o 15% włókna węglowego, co znacznie zwiększa jego wytrzymałość mechaniczną i sztywność. PA12 CF15 oferuje doskonałą odporność na wysokie temperatury i chemikalia, a także niską absorpcję wilgoci. Idealny do produkcji lekkich, ale wytrzymałych części, które muszą wytrzymać duże obciążenia i pracować w trudnych warunkach.

Właściwości filamentu PA12 CF15:

  • Odporność termiczna do 170°C: 5/5
  • Udarność: 5/5
  • Sztywność: 4/5
  • Twardość: 5/5

Zastosowania filamentu PA12 CF15:

PA12 CF15 znajduje zastosowanie w najbardziej wymagających aplikacjach, w tym:

Wytwarzanie wysokowytrzymałych narzędzi i oprzyrządowania, które muszą być zarówno lekkie, jak i niezwykle trwałe.

Produkcja lekkich, wytrzymałych komponentów dla przemysłu motoryzacyjnego i lotniczego. Tworzenie części, które muszą wytrzymać ekstremalne warunki środowiskowe, takie jak elementy zewnętrzne narażone na UV i chemikalia.

Inne filamenty — dobór do zastosowania

Nie opisujemy osobno każdej odmiany filamentów, ponieważ wariantów materiałowych jest bardzo dużo. Dobieramy filament do funkcji elementu: obciążenia, temperatury, kontaktu z chemią, wymagań ESD, palności oraz oczekiwanego wykończenia.

Przykładowe grupy

  • FR / UL 94 V-0 — gdy projekt wymaga ograniczenia palności;
  • ESD i przewodzące — do elementów używanych przy elektronice;
  • PP, PCTG i inne chemoodporne — do kontaktu z wybranymi cieczami lub środkami procesowymi;
  • PC, PC/ABS, PA i tworzywa wysokotemperaturowe — do części obciążonych termicznie;
  • kompozyty CF i GF — gdy liczą się sztywność oraz stabilność wymiarowa.

Jak dobieramy wariant

Podaj zastosowanie części, środowisko pracy, kluczowe wymiary oraz ewentualne wymaganie normy lub dokumentacji. Na tej podstawie potwierdzamy możliwe materiały, dostępność konkretnej odmiany materiału i zalecany wariant do wyceny.

02

Żywice do SLA, mSLA i DLP

Żywice stosujemy tam, gdzie liczą się drobne detale, gładka powierzchnia albo właściwości specjalistyczne.

Żywice UV stosowane są w technologiach druku SLA (mSLA), główne zastosowanie mają w branżach wymagających niezwykłej precyzji, przemyśle elektronicznym, medycynie, jubilerstwie, przy formowaniu termicznym tworzyw sztucznych oraz przy tworzeniu form wtryskowych. Stosowane są również przy prototypowaniu i tworzeniu modeli. W mniej technicznych obszarach są idealnym rozwiązaniem przy tworzeniu modeli figurek do gier fabularnych RPG.

Możemy podzielić je na trzy klasy, żywice podstawowe, żywice techniczne oraz żywice odlewnicze.

Żywice do SLA, mSLA i DLP
Żywice podstawowe

Zalecane przy podstawowych wydrukach modeli koncepcyjnych, prototypowaniu, figurkach, makietach.

Parametry:

  • Wytrzymałość na rozciąganie: 2 Mpa
  • Wydłużenie: 7%
  • Uderzenie I-Zod: 6,78 KJ / m2
  • Twardość powierzchni: 77 Shore D

Parametry (Rapid Tuff):

  • Wytrzymałość na rozciąganie: 19MPa
  • Wydłużenie procentowe przy złamaniu: 0,5%
  • Moduł Younga: 0,3 GPa
  • Twardość powierzchni: Shore 97,8 D
Żywice techniczne

Zalecane do wykonywania precyzyjnych, solidnych modeli o wysokiej rozdzielczości, są najlepsze do ogólnego modelowania i zastosowań przemysłowych. Standardowo używamy trzech odmian żywicy o kolorze jasnoszarym ( ABS-like), bezbarwnym (Rapid Tuff) a specjalnie wyselekcjonowana żywica Flexible-X w kolorze czarnym pozwala na wytworzenie elementów gumowych.

Parametry (ABS-like):

  • Tg: 70 °C
  • Wydłużenie: 2%
  • Wytrzymałość na rozciąganie: 12 MPa
  • Twardość powierzchni: Shore 79D
  • Uderzenie I-Zod: 2,32 KJ/m2

Parametry (Flexible-X):

  • Wydłużenie: 120-160%
  • Twardość powierzchni: Shore 55A

Parametry (Rapid Tuff):

  • Wytrzymałość na rozciąganie: 19MPa
  • Wydłużenie procentowe przy złamaniu: 0,5%
  • Moduł Younga: 0,3 GPa
  • Twardość powierzchni: Shore 97,8 D
Żywice odlewnicze

Żywica zalecana do wykonywania precyzyjnych modeli np. jubilerstwie, stomatologii, dentystyce. Najważniejszą cechą tej żywicy jest możliwość wypalenia jej bez resztek popiołu dzięki czemu można stosować wypalanie metodą tzw. wosku traconego.

Parametry:

  • wypalanie należy przeprowadzić w temperaturze wyższej niż 950℃ przez ponad pół godziny
  • skurcz: 1.88-2.45%
  • twardość: 81 D
  • wytrzymałość na rozciąganie: 42-62 Mpa
  • wydłużenie przy zerwaniu: 11-20%

03

Poliamidy i elastomery do SLS

Materiały proszkowe pozwalają wykonywać trwałe części o złożonej geometrii, bez klasycznych podpór technologicznych.

Poliamidy i elastomery do SLS
PA2200 (PA12)

Najczęściej stosowanym materiałem w technologiach SLS jest PA2200 (PA12).

  • Certyfikat Kontaktu z żywnością z dyrektywą europejską 2002/72/EC (z wyjątkiem wyrobów alkoholowych),
  • Certyfikat Biokompatybilności EN ISO 10993-1 i USP/level VI/121 °C,dobra odporność chemiczna,
  • wysoka udarność,można poddać dodatkowej obróbce polegającej na polerowaniu oraz barwieniu.
PA2200 (PA12) – Black Dyed
  • Certyfikat Kontaktu z żywnością z dyrektywą europejską 2002/72/EC (z wyjątkiem wyrobów alkoholowych).
  • Certyfikat Biokompatybilności EN ISO 10993-1 i USP/level VI/121 °C,
  • dobra odporność chemiczna,
  • wysoka udarność.
  • można poddać dodatkowej obróbce polegającej na polerowaniu oraz barwieniu.
PA 3200 GF – Poliamid wzmocniony szkłem
  • wysoka sztywność,
  • odporność na zużycie ścierne,
  • wysoka wytrzymałość na rozciąganie,
  • szeroki zakres temperaturowy pracy
  • wysoka gęstość spieku.
Alumide – Poliamid z Aluminium
  • bardzo wysoka sztywność,
  • szeroki zakres temperaturowy pracy,
  • wysoka gęstość spieku,
  • wysoka przewodność cieplna,
  • łatwość w późniejszej obróbce mechanicznej detali.
PA 2210 FR – materiał ognioodporny
  • materiał ognioodporny zgodnie z normą UL94 V-0,
  • ognioodporność klasy lotniczej FAR 25.853,
  • nie zawiera fluorowców,
  • wykorzystywany w przemyśle elektronicznym oraz lotnictwie.
TPU 1301
  • 200-250% wydłużania przy rozciąganiu,
  • dobre właściwości amortyzacyjne,
  • wysoka sprężystość,
  • możliwość barwienia,
  • materiał elastyczny

04

Poliamid do druku 3D w technologii MJF

Materiały MJF dobieramy z uwzględnieniem geometrii, dokładności, powtarzalności i planowanego wykończenia.

Poliamidy do MJF
HP High Reusability PA12 – MJF
  • Poliamid do funkcjonalnych części i serii produkcyjnych, wysoka gęstość i dokładność, części mogą być szczelne bez dodatkowego uszczelniania.
  • Odporność chemiczna na oleje, smary i węglowodory.
  • Naturalnie szary – możliwe barwienie i wykończenia.
  • Stabilność wymiarowa i drobne detale zapewniają powtarzalność w seriach.
  • Biokompatybilność przy kontakcie ze zdrową skórą; proszek i środki procesowe nie są klasyfikowane jako niebezpieczne.

DLACZEGO P3DRC

Materiał dopasowany do rzeczywistego zastosowania

01

Dobór materiału razem z technologią i zastosowaniem części.

02

Porównanie właściwości, wyglądu, czasu realizacji i kosztu.

03

Dostępność materiału i dokumentacji potwierdzana dla konkretnego wariantu.

04

Indywidualna ocena geometrii, wymiarów krytycznych i warunków pracy.

DOBÓR MATERIAŁU

Najczęstsze pytania o wybór materiału

Odpowiedzi pomagają przygotować model i opis zastosowania przed wyceną. Nie zastępują analizy konkretnej części.

01Jaki materiał wybrać do części funkcjonalnej?

Najpierw określamy funkcję części: czy przenosi obciążenie, jest obudową, uchwytem, elementem montażowym czy prototypem do testu. PET-G często jest punktem wyjścia, ale wyższa temperatura, obciążenia lub wymagania środowiskowe mogą uzasadniać ABS/ASA, PA, PC albo kompozyt. Liczą się też geometria modelu i orientacja warstw.

02PLA czy PET-G — co wybrać?

PLA wybieramy zwykle do modeli wizualnych, edukacyjnych i szybkich prototypów. PET-G jest częstszym wyborem dla elementów użytkowych, które mają lepiej znosić wilgoć, typowe środki eksploatacyjne lub umiarkowane obciążenia. Dla wysokiej temperatury albo pracy na zewnątrz analizujemy kolejne materiały.

03Kiedy potrzebny jest PA, PC lub materiał wzmacniany?

Materiały techniczne rozważamy, gdy część ma być sztywna, odporna na temperaturę, przenosić obciążenia albo zachowywać wymiary w dłuższym czasie. Włókno węglowe lub szklane może zwiększać sztywność i stabilność, ale nie zastępuje analizy obciążeń, kierunku warstw, grubości ścianek oraz środowiska pracy.

04Jaki materiał wybrać do elementu elastycznego?

Do uszczelek, odbojników, tulei, elementów ochronnych i części wymagających kontrolowanego ugięcia analizujemy TPU. Kluczowe są wymagany stopień elastyczności, zakres temperatury, kontakt z płynami oraz sposób odkształcania. Elastyczny element może wymagać innej geometrii i innego materiału niż sztywny odpowiednik.

05Żywica czy filament — co da lepszy efekt?

Żywice wybieramy przede wszystkim wtedy, gdy istotne są drobne detale, gładka powierzchnia albo niewielkie elementy o wysokiej precyzji. Filamenty FFF są często lepszym punktem wyjścia dla większych prototypów i części użytkowych. O wyborze decyduje jednak materiał, geometria, wykończenie oraz wymagana technologia — ich porównanie opisujemy na stronie technologii druku 3D.

06Co przesłać, aby dobrać materiał i otrzymać wycenę?

Najbardziej pomocny jest plik 3D lub CAD, opis funkcji elementu, liczba sztuk, termin oraz informacje o temperaturze, obciążeniu i środowisku pracy. Jeśli ważne są tolerancje, palność, ESD albo kontakt z konkretną substancją, warto podać to od razu. Dzięki temu można odrzucić niewłaściwe materiały i przygotować sensowny wariant wyceny.

Zobacz więcej odpowiedzi o druku 3D →

NASTĘPNY KROK

Nie wiesz, który materiał wybrać?

Opisz zastosowanie części i warunki pracy. Porównamy odpowiednie materiały razem z technologią.

© 2026 P3DRC.pl. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Niektóre grafiki na stronie zostały wygenerowane lub zmodyfikowane przy użyciu AI.